Author(s):
1. Vladimir Lukić, BIN Commerce d.o.o., Belgrade, SERBIA, Serbia
2. Đorđe Mirjanić, JZU Dom zdravlja Banja Luka , Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
3. Predrag Dašić, SaTCIP Publisher Ltd., 36610 Vrnjačka Banja i Visoka tehnička mašinska škola strukovnih studija (VTM, Serbia

Abstract:
Inteligentni i pametni materijali predstavljaju grupu funkcionalnih materijala koja može da registruje i prepozna spoljašnje promene u svom okruženju i da na njih odgovori kontrolisanom, predvidljivom i efikasnom promenom svojih fizičkih, hemijskih, mehaničkih i/ili triboloskih svojstava. Koncept pametnih materijala, pametnih struktura i strukturnih sistema uveden je kada su naučnici počeli da integrišu elektroaktivne materijale sa velikim strukturama kao senzore i aktuatore u realnim uslovima. Primeri pametnih materijala su: legure sa memorijom oblika, piezoelektrični materijali, magnetoreološki i elektroreološki fluidi, termohromni materijali, fotoosetljivi materijali, materijali sa sposobnošću samoobnavljanja itd. A primenjuju se u mašinstvu, građevini, elektronici, medicini, automobilskoj industriji, vazduhoplovstvu, robotici, sistemima za praćenje stanja konstrukcija sl. U radu se daje pregled trenutnih inteligentnih i pametnih materijala i njihovih strukturnih primena senzor-aktuator. Naglašeno je osnovno, iz mnogih oblasti rada, optomagneto-piezoelektrično-termoelektrično ponašanje i nove tehnologije pretvarača primenjene na složene probleme iz mnogih oblasti rada, uključujući elastičnost, elektricitet, temperaturu, magnetizam, svetlost i druge interakcije. Detaljno su razmotreni istorija materijala, karakteristike, varijacije materijala, ograničenja, strukturne primene senzor-aktuator i tako dalje, pa sve do piezoelektričnosti, elektro- i magneto-merljivih materijala, elektro- i magnetoreoloških fluida, polielektrolitičkih gelova, superprovodnika, piroelektrika, fotostriktivnih materijala i fotoferoelektrika.

Key words:
Inteligentni materijali,pametni materijali,senzori,aktuatori,kristali,strukture

Date of abstract submission:
12.08.2026.

Conference:
Contemporary Materials 2026 - Savremeni Materijali

Applied paper from author